سید علی خامنه‌ای

سید علی خامنه‌ای، سیاستمدار ایرانی و از مراجع تقلید شیعه، از سال ۱۳۶۸ تا زمان ترور شدنش در ۹ اسفند ۱۴۰۴ به‌عنوان دومین رهبر جمهوری اسلامی ایران فعالیت کرد و پیش از آن نیز از سال ۱۳۶۰ تا ۱۳۶۸ سومین رئیس‌جمهور ایران بود. او که از شاگردان روح‌الله خمینی بود و سابقه بازداشت‌های متعدد در دوران پهلوی را داشت، پس از انقلاب به نهادهای کلیدی راه یافت، از یک سوءقصد در سال ۱۳۶۰ جان سالم به در برد و پس از مرگ خمینی در سال ۱۳۶۸ به رهبری رسید، هرچند آغاز رهبری او به دلیل نبود مرتبه بالای مرجعیت با چالش‌های مشروعیتی مواجه بود. او به‌عنوان رهبر، برنامه هسته‌ای غیرنظامی را حمایت کرد اما تولید و استفاده از سلاح کشتار جمعی را حرام اعلام نمود و در دوران او سپاه پاسداران به نهادی قدرتمند برای کنترل داخلی و نفوذ منطقه‌ای تبدیل شد. سیاست خارجی او بر پایه اسلام‌گرایی شیعه و صدور انقلاب بود و در جریان آن از محور مقاومت در سوریه، عراق، یمن و غزه و همچنین روسیه در جنگ اوکراین پشتیبانی کرد و در عین حال منتقد سرسخت اسرائیل و صهیونیسم بود. در سال ۱۴۰۴ تنش‌های ایران با اسرائیل و آمریکا به جنگ دوازده‌روزه و یک درگیری ادامه‌دار منجر شد که در جریان همان درگیری، خامنه‌ای ترور شد و مجلس خبرگان در ۱۸ اسفند ۱۴۰۴ پسرش، مجتبی، را به‌عنوان جانشین او انتخاب کرد. اگرچه او به‌عنوان یک تندروی عمل‌گرا شناخته می‌شد و قدرت را در نهاد رهبری متمرکز کرد، منتقدانش او را مسئول سرکوب سیاسی و دیکتاتوری می‌دانستند و کمیته حفاظت از روزنامه‌نگاران نیز او را یکی از ۱۰ دشمن آزادی بیان در جهان معرفی کرده بود.