Kanserojenler

Kanserojenler, kanser gelişimini teşvik eden maddelerdir; sentetik kimyasallar, doğal maddeler, radyasyon ve biyolojik ajanlar bu kapsamda yer alır. Bu maddeler, DNA'da mutasyonlara yol açarak hücre büyüme düzenini bozar ve kontrolsüz çoğalmaya neden olur; hasar zamanla birikerek çok aşamalı bir süreç oluşturur. Kanserojenler, doğrudan DNA'ya zarar verenler (örneğin UV ışık, iyonlaştırıcı radyasyon) ve vücutta biyoaktif hale gelerek etki edenler (örneğin polisiklik aromatik hidrokarbonlar) olarak ikiye ayrılır. Uluslararası Kanser Araştırma Ajansı (IARC), maddeleri insanlar için kanserojen (Grup 1), muhtemel (2A), olası (2B) ve sınıflandırılamayan (3) şeklinde sınıflandırır. Maruziyet kaynakları arasında güneş UV'si, radon gazı, sigara dumanı, alkol ve işlenmiş et bulunur; mesleki maruziyet her yıl yaklaşık 666.000 kişinin işle ilgili kanserden ölümüne yol açar. İyonlaştırıcı radyasyon (alfa, beta, gama) DNA hasarı yaparak kanserojenken, radyo dalgaları gibi düşük enerjili iyonlaştırıcı olmayan radyasyon kanserojen kabul edilmez.