รางวัลตุ๊กตาทอง เป็นรางวัลเกียรติยศสูงสุดของวงการภาพยนตร์ไทย สาขานักแสดงนำชายยอดเยี่ยม มอบต่อเนื่องตั้งแต่ปี พ.ศ. 2500 จนถึง 2549 โดยมี สรพงศ์ ชาตรี เป็นผู้ชนะมากที่สุดถึง 6 ครั้ง จากผลงานเช่น ชีวิตบัดซบ และ มือปืน ขณะที่ ไชยา สุริยัน ครองรางวัล 3 ปีซ้อนในช่วงปี 2505–2507 นักแสดงชื่อดังอื่นๆ ที่คว้ารางวัล ได้แก่ สมบัติ เมทะนี, อำพล ลำพูน, และ บิณฑ์ บรรลือฤทธิ์ ต่อมาในปี 2521 ยังมีการมอบรางวัล สุพรรณหงส์ทองคำ เพิ่มอีกชุดหนึ่ง ซึ่งมีผู้ชนะเช่น มนตรี เจนอักษร และ จตุพล ภูอภิรมย์ รางวัลเหล่านี้สะท้อนถึงวิวัฒนาการของภาพยนตร์ไทยและความสามารถของนักแสดงชายในแต่ละยุคสมัยอย่างแท้จริง