Gia Cát Lượng (181–234), tự Khổng Minh, hiệu Ngọa Long, là Thừa tướng, nhà chính trị, quân sự và phát minh tài ba của nhà Thục Hán thời Tam Quốc. Ông phò tá Lưu Bị gây dựng cơ nghiệp, lập nên thế chân vạc, liên minh Thục-Ngô chống Ngụy, nhưng năm lần Bắc phạt đánh Tào Ngụy đều thất bại và ông qua đời vì bệnh trong quân doanh năm 234. Nổi tiếng với tấm lòng "cúc cung tận tụy, đến chết mới thôi", ông là biểu tượng của lòng trung nghĩa; con trai và cháu nội cũng tử trận bảo vệ nhà Hán, và ông là quan văn duy nhất thời Tam Quốc được thờ tại Đế vương miếu. Xuất thân từ dòng dõi sĩ tộc ở Sơn Đông, cha mất sớm, ông theo chú đến Kinh Châu, trong khi anh trai Gia Cát Cẩn phục vụ Tôn Quyền ở Giang Đông. Hình tượng của ông được La Quán Trung tiểu thuyết hóa thành nhân vật "tuyệt trí" trong Tam quốc diễn nghĩa, trở thành biểu tượng bất tử của trí tuệ anh minh và tài thao lược trong văn hóa Trung Hoa.