ข้าว

ข้าว เป็นธัญพืชหลักของประชากรโลก โดยเฉพาะในเอเชีย จากข้อมูลปี 2553 ข้าวปลูกมากเป็นอันดับสามรองจากข้าวสาลีและข้าวโพด แต่ให้พลังงานถึงหนึ่งในห้าของพลังงานที่มนุษย์บริโภคทั้งหมด จึงสำคัญที่สุดในด้านโภชนาการ

หลักฐานทางพันธุศาสตร์ชี้ว่าข้าวถูกปลูกครั้งแรกเมื่อ 8,200–13,500 ปีก่อนในหุบแม่น้ำจูเจียง ประเทศจีน แล้วแพร่กระจายไปทั่วเอเชียและเข้าสู่ยุโรปกับอเมริกาในยุคอาณานิคม

พันธุ์ข้าวแบ่งตามเมล็ดเป็น ข้าวเจ้า (อะไมโลสสูง) และ ข้าวเหนียว (อะไมโลเพคตินสูง) ส่วนการปลูกแบ่งตามระบบนิเวศเป็น 7 ประเภท เช่น ข้าวนาสวน ข้าวขึ้นน้ำ ข้าวไร่ และข้าวนาที่สูง

การเตรียมดินสำหรับปลูกข้าวต้องใช้แรงงานและน้ำมาก มักทำในพื้นที่ฝนตกชุกและค่าแรงต่ำ แต่ข้าวก็ปลูกได้แม้บนภูเขาด้วยระบบขั้นบันได และวิธีดั้งเดิมนิยมปล่อยน้ำท่วมแปลงเพื่อกำจัดวัชพืชและศัตรูพืช

ข้าวแต่ละชนิดให้เนื้อสัมผัสต่างกัน เช่น ข้าวเมล็ดยาวหอมจะร่วนไม่ติดกัน ส่วนข้าวเมล็ดปานกลางจะเหนียวนุ่ม เหมาะกับอาหารหลายประเภท