صندوق بازنشستگی کشوری

صندوق بازنشستگی کشوری یکی از بزرگ‌ترین نهادهای بیمه‌ای ایران است که با شخصیت حقوقی مستقل، زیر نظر وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی فعالیت می‌کند و پس از سازمان تأمین اجتماعی، مهم‌ترین صندوق بازنشستگی کارکنان دولت به شمار می‌رود. تا پایان سال ۱۳۹۹، بیش از ۱٫۵ میلیون نفر بازنشسته، ازکارافتاده و وظیفه‌بگیر تحت پوشش این صندوق قرار داشته‌اند.

پیشینه این نهاد به بیش از یک قرن پیش بازمی‌گردد؛ نخستین گام با تصویب «قانون وظایف» در سال ۱۲۸۷ در مجلس اول مشروطه برداشته شد و در آذر ۱۳۰۱ با تصویب قانون استخدامی، امور بازنشستگی در قالب «دایره تقاعد» در وزارت مالیه سازمان‌دهی شد. نقطه عطف مهم دیگر، تصویب قانون استخدام کشوری در ۳۱ خرداد ۱۳۴۵ بود که اداره بازنشستگی را از وزارت دارایی جدا کرد و از سال ۱۳۵۴ صندوق به‌صورت مؤسسه‌ای مستقل فعالیت خود را ادامه داد.

این صندوق در طول سال‌ها چندین بار جابه‌جا شده و در نهایت از سال ۱۳۹۰ با ادغام وزارتخانه‌های تعاون و رفاه، به‌عنوان نهادی وابسته به وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی تعریف شد. مشمولان آن شامل کارمندان رسمی دولت، اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها، قضات، کارکنان شهرداری‌ها (به‌جز تهران) و برخی گروه‌های خاص مانند خویش‌فرمایان می‌شوند. وظایف اصلی صندوق شامل اداره امور بازنشستگی و ازکارافتادگی، اجرای قوانین مربوطه، و مدیریت سرمایه‌گذاری وجوه برای دستیابی به خودکفایی مالی است.