خلاصه‌ای جامع از مقالهٔ «زمین‌لرزه»

زمین‌لرزه لرزش و تکان ناگهانی پوستهٔ زمین است که بر اثر آزاد شدن انرژی از سنگ‌ها در گسل‌ها رخ می‌دهد؛ نقطهٔ آغاز آن کانون و نقطهٔ بالای آن در سطح زمین رومرکز نامیده می‌شود. پیش از زلزلهٔ اصلی، لرزش‌های خفیف‌تری به نام پیش‌لرزه و پس از آن، لرزش‌های ضعیف‌تری به نام پس‌لرزه رخ می‌دهد که می‌توانند تا چند ماه ادامه یابند. بزرگی زمین‌لرزه با مقیاس ریشتر سنجیده می‌شود؛ زلزله‌های زیر ۲٫۵ ریشتر معمولاً غیرمحسوس‌اند، اما بالای ۶ ریشتر خسارت‌های جدی وارد می‌کنند و هر واحد افزایش ریشتر حدوداً ده برابر انرژی بیشتر دارد. امواج لرزه‌ای سه نوع‌اند: امواج P (فشاری و طولی) که سریع‌ترین‌اند و از مایعات نیز عبور می‌کنند، امواج S (قیچی) که کندترند و از مایعات رد نمی‌شوند، و امواج سطحی که بیشترین تخریب را دارند. اگر رومرکز در دریا باشد، زلزله‌های بزرگ‌تر از ۸ ریشتر می‌توانند سونامی ایجاد کنند. از دوران باستان، فیلسوفانی چون تالس و آناکساگوراس نظریه‌هایی دربارهٔ علت زلزله ارائه دادند و دانشمندانی مانند ابن‌سینا و بیرونی نیز در ایران به بررسی عقلانی این پدیده پرداختند.