Lịch sử Việt Nam ghi nhận dấu vết cư trú của con người từ hàng trăm nghìn năm trước, với bằng chứng khảo cổ tiêu biểu như núi Đọ (Thanh Hóa) và hang Thẩm Khuyên (Lạng Sơn). Qua các nền văn hóa như Sơn Vi (thời đồ đá cũ) và Hòa Bình – Bắc Sơn (thời đồ đá mới), cư dân cổ đã phát triển kỹ thuật trồng lúa nước, xây dựng đê điều và kênh mương, tạo nên nền văn minh lúa nước và văn hóa làng xã ở châu thổ sông Hồng – sông Mã. Mặc dù truyền thuyết kể về nhà nước Xích Quỷ (năm 2879 TCN), nhưng nhà nước đầu tiên được khảo cổ xác nhận là Văn Lang của các Vua Hùng, hình thành vào khoảng thế kỷ 8 TCN. Đáng chú ý, khoảng 8.000 năm trước, nước biển dâng cao đã nhấn chìm vùng đồng bằng sông Hồng, tạo ra một "khoảng trống" lịch sử khiến các bằng chứng giai đoạn cổ đại trước đó khó được khai quật. Thời kỳ Vua Hùng gắn liền với truyền thuyết "Con Rồng cháu Tiên", được xem là nền tảng khởi nguồn cho bản sắc và lịch sử dân tộc Việt Nam.