Miền Bắc Việt Nam là một khái niệm đa nghĩa, thay đổi tùy theo bối cảnh lịch sử, có thể chỉ vùng địa lý Bắc Bộ hoặc các vùng lãnh thổ chính trị khác nhau.

  • Về lịch sử, khái niệm này từng là ranh giới Đàng Ngoài phía bắc sông Gianh, là Bắc Kỳ thời Pháp thuộc, hay khu vực quản lý của Việt Nam Dân chủ Cộng hòa phía bắc vĩ tuyến 17 theo Hiệp định Genève 1954.
  • Hiện nay, miền Bắc được hiểu là vùng lãnh thổ từ Tuyên Quang đến Ninh Bình, gồm ba tiểu vùng địa lý là Tây Bắc Bộ, Đông Bắc Bộ và Đồng bằng sông Hồng.
  • Theo quy hoạch kinh tế - xã hội, khu vực này gồm Vùng duyên hải Bắc Bộ và Trung du và miền núi phía Bắc, cùng với Vùng thủ đô Hà Nội gồm 7 tỉnh thành.
  • Ngoài ra, quan niệm dân gian xưa coi miền Bắc bắt đầu từ Hà Tĩnh trở ra, trong khi từ năm 1945, thuật ngữ này còn được dùng để chỉ vùng phía bắc vĩ tuyến 16.
  • Nhìn chung, đây là một thuật ngữ phản ánh sự đa dạng về địa lý, hành chính và lịch sử của khu vực phía bắc đất nước.