بحران انرژی ایران

بحران انرژی ایران یک مشکل چندبعدی است که از ترکیب حکمرانی ضعیف، تصمیم‌های اشتباه و عدم جذب سرمایه‌گذاری خارجی نشأت گرفته و از نوامبر ۲۰۲۴ به شدیدترین بحران دهه‌های اخیر تبدیل شده است. این بحران با کسری شدید برق (حدود ۱۴۰۰۰ مگاوات در تابستان ۲۰۲۴) و گاز (پیش‌بینی کسری ۳۰۰ میلیون مترمکعبی در زمستان ۱۴۰۴) همراه است؛ به‌طوری که محمدجواد ظریف، وزیر خارجه پیشین، اعتراف کرد هزینه‌های برنامه هسته‌ای می‌توانست کل بخش انرژی را بیش از ۲۰ برابر ارتقا دهد. خاموشی‌های مکرر باعث تعطیلی گسترده مدارس، دانشگاه‌ها و ادارات در تهران و ۱۷ استان شده و حتی جاده هراز را به مدت ۲۴ ساعت در تاریکی فرو برده است. این وضعیت اعتراضات گسترده‌ای را در شهرهایی مانند دهدشت، شیراز و تهران برانگیخته که با سرکوب شدید نیروهای امنیتی مواجه شده است. نکته قابل توجه این است که ایران علیرغم کمبود داخلی، صادرات برق را افزایش داده (۹۲ درصد رشد در ۴ ماهه اول ۲۰۲۳) و مصرف سرانه انرژی آن مشابه اتحادیه اروپاست، اما نیروگاه‌های فرسوده و وابستگی ۷۰ درصدی به گاز طبیعی، عدم تعادل روزانه را رقم زده است. در مجموع، اولویت‌دهی به منافع سیاسی بر توسعه زیرساخت‌ها، پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها را به نقطه‌ای رسانده که زیر ظرفیت کار می‌کنند و عرضه انرژی به یک چالش حیاتی برای زندگی روزمره و صنایع تبدیل شده است.