Việt Nam hiện có ba loại đơn vị hành chính cấp xã là xã (khu vực nông thôn), phường (khu vực đô thị) và đặc khu (hải đảo chiến lược). Theo số liệu ngày 1/7/2026, cả nước có 3.321 đơn vị cấp xã, gồm 2.611 xã, 697 phường và 13 đặc khu, trong đó TP.HCM là địa phương có số lượng nhiều nhất với 168 đơn vị. Các đặc khu được thành lập tại những hải đảo quan trọng nhằm phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an ninh quốc phòng. Trong quá khứ, hai loại hình là tiểu khu (đổi thành phường từ năm 1981) và thị trấn (chấm dứt hoạt động ngày 16/6/2025) đã từng tồn tại. Lịch sử hình thành các đơn vị này ghi nhận nhiều cuộc chia tách, sáp nhập phức tạp trong giai đoạn 1977–1979, điển hình tại các tỉnh Long An và Kiên Giang, phản ánh sự thay đổi liên tục của hệ thống hành chính địa phương.