In deze chronologische lijst van rampen op Nederlands grondgebied worden alleen gebeurtenissen opgenomen die voldoen aan een wettelijke definitie: minimaal vijf doden zonder verwantschap of een zeer groot effectgebied, en het moet een onvoorzien en onbedoeld gevolg van menselijk handelen zijn – daarom wordt de Hongerwinter uitgesloten, maar de cafébrand van Volendam juist wel genoemd. De vroege geschiedenis wordt overheerst door verwoestende stormvloeden, zoals de Sint-Marcellusvloed van 1219 met circa 36.000 slachtoffers en de Sint-Luc vloed van 1287 die mogelijk 50.000 tot 80.000 doden eerde in het Waddengebied. Deze overstroming veranderde het landschap ingrijpend: in 1170 het gevolg het Marsdiep, in 1164 ontstond het eiland Marken, en in 1287 werd deZuiderzee gevormd. Naast deze waters vonden er ook stedelijke rampen plaats, zoals de 9 dagen durende stadsbrand van Utrecht in 1253 en de instorting van de Romeinse brug van Maastricht in 1275 met mogelijk 200 tot 400 doden. De Nederlandse wet (Wet veiligheidsregio's) definieert een ramp vandaag als een zwaar ongeval die een gecoördineerde inzet van hulpdiensten vereist, met het opschalingsniveau GRIP 3 of GRIP 4 als instrument voor bestrijding.