Το «Φωτιά και Τσεκούρι» είναι ένα κλασικό ιστορικό έργο του Ευάγγελου Αβέρωφ, πρώην Υπουργού Εθνικής Άμυνας, που καλύπτει την ελληνική ιστορία της δεκαετίας του 1940, υιοθετώντας την οπτική της πλευράς των νικητών του Εμφυλίου. Το βιβλίο, γράφηκε κατόπιν παραγγελίας του γαλλικού εκδοτικού οίκου «Breteuil» και κυκλοφόρησε πρώτα στη γαλλική το 1974, με την ελληνική μετάφραση να πραγματοποιείται αρχικά στην καθαρεύουσα από τον Μιλτιάδιο Σινιόσογλου-Τοσίτσα και αργότερα στη δημοτική από τον Εμμανουήλ Χ. Κάσδαγλη. Στο περιεχόμενό του, αφηγείται με χρονολογική σειρά τα βασικά πολιτικά, διπλωματικά και στρατιωτικά γεγονότα, από τις συγκρούσεις με την Ιταλία στο Αλβανικό μέτωπο και τη γερνιανική κατοχή, μέχρι τον ελληνικό Εμφύλιο και τις τελικές μάχες στο Γράμμο και το Βίτσι. Το έργο δεν μένει μόνο στην καταγραφή των γεγονότων, αλλά αναλύει τα αίτια τους και τις μακροπρόθεσμες συνέπειες για τη χώρα. Χάρη στην επανειλημμένη έκδοσή του από το 1974 μέχρι σήμερα, παραμένει μια βασική βιβλιογραφική αναφορά για την κατανόηση του πολέμου και της περιόδου εκείνης.