In het Nederlandse arbeidsrecht is een werknemer de contractuele wederpartij van de werkgever, waarbij de arbeidsovereenkomst (art. 7:610 BW) een wederkerige overeenkomst is: arbeid verrichten tegen loon. Volgens art. 7:610a BW bestaat er een rechtsvermoeden dat iemand die gedurende drie opeenvolgende maanden wekelijks of minimaal twintig uur per maand tegen beloning werkt, op basis van een arbeidsovereenkomst werkt, tenzij de werkgever tegenbewijs levert. Wanneer het onduidelijk is of er sprake is van een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht (bijvoorbeeld bij een advocaat met één grote cliënt), oordeelde de Hoge Raad vóór 1997 wisselend op basis van het formele gezagscriterium (inbedding in de organisatie) of het materiële gezagscriterium (inhoudelijke instructies). In het arrest Groen/Schoevers (HR 14 november 1997, NJ 1998/149) bracht de Hoge Raad hier duidelijkheid in door vier vaste criteria te geven. Deze criteria zijn: de bedoeling van partijen, het formele gezagscriterium, het materiële gezagscriterium en de maatschappelijke positie van de partijen, waarmee de rechter nu een gestructureerde toetsing kan uitvoeren.