ประเทศไทยตั้งอยู่ในเขตร้อนใกล้เส้นศูนย์สูตร โดยส่วนใหญ่มีภูมิอากาศแบบทุ่งหญ้าสะวันนา (Aw) ขณะที่ภาคใต้และตะวันออกสุดเป็นแบบมรสุมเขตร้อน (Am) โดยมีอุณหภูมิเฉลี่ยระหว่าง 19-38 องศาเซลเซียส และร้อนที่สุดในช่วงกลางเดือนเมษายน ภูมิอากาศถูกควบคุมโดยลมมรสุม 2 ชนิด ได้แก่ มรสุมตะวันตกเฉียงใต้ (กลางพฤษภาคม-กลางตุลาคม) ซึ่งนำฝนชุก และ มรสุมตะวันออกเฉียงเหนือ (กลางตุลาคม-กลางกุมภาพันธ์) ซึ่งนำอากาศหนาวเย็นและแห้งแล้ง แต่ทำให้ภาคใต้ฝั่งตะวันออกมีฝนตกชุก ประเทศไทยแบ่งฤดูกาลออกเป็น 3 ฤดู ได้แก่ ฤดูร้อน (กลางกุมภาพันธ์-กลางพฤษภาคม) ซึ่งอาจเกิดพายุฤดูร้อน ฤดูฝน (เริ่มกลางพฤษภาคม) และ ฤดูหนาว (เริ่มกลางตุลาคม) ปัจจัยสำคัญที่ทำให้สภาพอากาศแตกต่างกัน ได้แก่ ละติจูด ความสูงของพื้นที่ (เช่น ยอดดอยอินทนนท์หนาวเย็น) แนวทิวเขาที่กั้นลมทำให้เกิด "พื้นที่อับฝน" (เช่น กำแพงเพชร นครสวรรค์) และระยะห่างจากทะเล (เช่น ระนองและตราดมีฝนมาก) อิทธิพลของพายุหมุนเขตร้อนทำให้เกิดฝนตกหนักและอุทกภัยบ่อยครั้ง ขณะที่บางปีที่มีพายุน้อยอาจเกิดการขาดแคลนน้ำ โดยเฉพาะในภาคตะวันออกเฉียงเหนือ โดยรวมแล้ว ประเทศไทยมีอากาศร้อนชื้นตลอดปี แต่ความหลากหลายทางภูมิศาสตร์ทำให้แต่ละภูมิภาคมีปริมาณฝนและอุณหภูมิที่แตกต่างกันอย่างชัดเจน ส่งผลต่อวิถีชีวิตและการเกษตรของคนไทยเป็นอย่างมาก