ภาษีเดี่ยว

ภาษีเดี่ยว

ภาษีเดี่ยว (Single Tax) คือแนวคิดของ เฮนรี จอร์ส นักเศรษฐศาสตร์ชาวอเมริกันที่เสนอไว้ในหนังสือ Progress and Poverty (ค.ศ. 1879) โดยให้จัดเก็บภาษีจาก มูลค่าที่ดิน เพียงอย่างเดียว เพราะที่ดินและทรัพยากรธรรมชาติเป็นสิ่งที่เกิดขึ้นเอง ไม่ได้เกิดจากแรงงานมนุษย์ จึงควรเป็นสมบัติของส่วนรวม ต่างจากทรัพย์สินที่มนุษย์สร้างขึ้นด้วยแรงงานหรือการลงทุนซึ่งควรเป็นของบุคคลและไม่ควรถูกเก็บภาษี แนวคิดนี้เสนอให้ยกเลิกภาษีอื่น ๆ เช่น ภาษีโรงเรือน เครื่องจักร และทุน เพราะจะเป็นการกดการผลิตและการลงทุน ส่วนการเก็บภาษีที่ดินจะช่วยให้เจ้าของที่ดินไม่กักไว้เฉย ๆ เพื่อเก็งกำไร ทำให้ผู้ประกอบการใช้ที่ดินได้ง่ายขึ้น และช่วยให้ธุรกิจมีต้นทุนที่ต่ำลง

ในสหรัฐฯ มีการนำแนวคิดนี้ไปประยุกต์ใช้บางส่วน เช่น ในรัฐเพนซิลเวเนียที่ได้ปรับให้ภาษีมูลค่าที่ดินสูงกว่าภาษีสิ่งปรับปรุงในนครพิตต์สเบิร์กและสแครนตันตั้งแต่ช่วง ค.ศ. 1913–1925 โดยในปี ค.ศ. 2006 มีมากถึง 18 นครที่ใช้แนวคิดนี้ และรัฐแคลิฟอร์เนียก็ให้เขตชลประทานกว่า 100 แห่ง เก็บภาษีเฉพาะจากที่ดินเพื่อช่วยเหลือการเกษตรในพื้นที่กว่า 4 ล้านเอเคอร์ แนวคิดนี้ยังมีชื่อเรียกอีกหลายอย่าง เช่น ลัทธิจอร์ก (Georgism) ภูมิเศรษฐศาสตร์ (Geonomics) หรือ ภาษีมูลค่าที่ดิน (Land Value Tax) และยังคงถูกพูดคุยถึงในฐานะทางเลือกของระบบภาษีที่เป็นธรรมและยั่งยืนอีกด้วย