Ewakuacja (z łac. evacuatio) to zorganizowane przemieszczenie ludzi (czasem wraz z dobytkiem) z miejsca zagrożonego na obszar bezpieczny – jej skala może być różna, od wyprowadzenia osób z pojedynczego budynku po ogromne akcje logistyczne w czasie wojen czy kataklizmów, jak powódź. W wojskowości oznacza również skryte wycofanie jednostek z terytorium przeciwnika.

Wyróżnia się ewakuację planowaną, przygotowywaną już w pokoju (np. z terenów przy zakładach pracy), oraz ewakuację doraźną, przeprowadzaną natychmiast, gdy zagrożenie życia i zdrowia wystąpi bezpośrednio. Istnieją także specjalistyczne odmiany, takie jak ewakuacja medyczna (wewnętrzna i zewnętrzna), kompleksowa (np. miasta) czy wieloprofilowa. Proces ten nie jest planowany do rejonów niebezpiecznych, a nie dotyczą one osób mających karty mobilizacyjne, formacji obrony cywilnej czy pracowników zakładów kluczowych dla obronności kraju. W trakcie ewakuacji tworzone są takie elementy jak punkty zbiórki (PZb), punkty załadowcze (PZ) i wyładowcze (PW), a także szpitale polowe, punkty pomocy medycznej (PPM) i technicznej (PPT). Do przewozu wykorzystywane są wszystkie dostępne środki transportu – głównie kolejowe i samochodowe – a w razie ich braku proces odbywa się pieszo lub sposobem kombinowanym.