مختار بن ابوعید ثقفی، قیامکنندهی طرفدار علویان، در سال ۶۲۲ میلادی در طائف متولد شد و پس از کشته شدن پدرش در نبرد پل، در کوفه بزرگ شد. او در سال ۶۸۵ میلادی طی فتنهی دوم، علیه خلافت اموی و عبدالله بن زبیر شورش کرد و با معرفی محمد بن حنفیه به عنوان مهدی، کنترل کوفه را به دست گرفت و قاتلان حسین بن علی را اعدام نمود. او به مدت هجده ماه بر عراق حکومت کرد و سپاه اموی را شکست داد، اما سرانجام به دست مصعب بن زبیر، حاکم بصره، شکست خورد و پس از چهار ماه محاصره در سال ۶۸۷ میلادی کشته شد. جنبش او به ایجاد فرقهی تندروی کیسانیه انجامید که آموزههای تازهای را وارد تشیع کرد و جایگاه اجتماعی موالی (مسلمانان غیرعرب) را بهبود بخشید. حدود شصت سال بعد، این گروهها نقش کلیدی در انقلاب عباسیان ایفا کردند. شخصیت او همچنان بحثبرانگیز است؛ برخی او را پیامبری دروغین و برخی به دلیل حمایت از علویان ستایش میکنند، و دیدگاه مورخان دربارهی او از یک قیامکنندهی صادق تا فردی فرصتطلب متغیر است.