ابجد یک نظام نوشتاری است که در آن فقط صامتها (همخوانها) با نشانههای خطی نمایش داده میشوند و واکهها باید توسط خواننده استنباط شوند؛ این اصطلاح در سال ۱۹۹۰ توسط زبانشناس آمریکایی، پیتر تی. دانیلز معرفی شد و با خطهایی مانند الفبای عربی و عبری که گاهی با اعرابگذاری همراهاند، تفاوت دارد. ترتیب حروف آن برگرفته از الفبای عبری–آرامی و فنیقی است و برای سهولت حفظ، این ترتیب بهصورت واژههای خاطرانگیزی مانند «ابجد، هَوَّز، حُطّی، کَلَمَن» درآمده است. مهمترین کاربرد این نظام، ارزش عددی حروف (حساب جمل) است؛ بهطوری که هر حرف عددی مخصوص به خود دارد، مثلاً کلمه «علی» معادل ۱۱۰ و «یاعلی» برابر ۱۲۱ محاسبه میشود. در گذشته از این روش برای شمارهگذاری صفحات کتاب، ثبت تاریخ وقایع بهصورت شعر و عبارت معنادار (ماده تاریخ)، و نیز ثبت نغمات در موسیقی سنتی استفاده میشد. در محاسبات ابجد، برای حروف فارسی مانند گ، چ، پ و ژ مقادیر معادلی یا صفر در نظر گرفته میشود، و قواعدی خاص برای حروف مشدّد و حروف ناخوانا (والی) وجود دارد؛ همچنین این سیستم در فرهنگ عامه و علوم غریبه بهعنوان ابزاری برای پیشگویی و جادو نیز رواج داشته است.