Proboszcz (zwany też plebanem) to duchowny zarządzający parafią, a sama nazwa wywodzi się z łaciny i oznacza "przełożonego". W Kościele katolickim jest mianowany przez biskupa i pełni funkcję "własnego pasterza", odpowiadając zarówno za życie duchowe wiernych, jak i za dobra materialne parafii. Kandydat musi być prezbiterem o nienagannej moralności, zgodnym z nauczaniem Kościoła, a swoją przydatność potwierdza egzaminem zdawanym przed biskupem. Urząd sprawuje się zwykle na czas nieokreślony, ale możliwe jest wprowadzenie kadencyjności za zgodą Episkopatu i Stolicy Apostolskiej, a przy nominacji biskup zasięga opinii m.in. dziekana. Prawo przewiduje też wyjątkowe sytuacje, np. gdy brakuje księży – wtedy jeden proboszcz może zarządzać kilkoma parafiami, a parafię może tymczasowo prowadzić diakon lub osoba świecka, lub też zespół prezbiterów sprawuje urząd wspólnie, wybierając moderatora.