Ο Μανώλης Καλομοίρης (1883-1962), γεννημένος στη Σμύρνη, υπήρξε η επιβλητικότερη μορφή της Εθνικής Μουσικής Σχολής και ο βασικός διαμορφωτής της νεοελληνικής μουσικής ταυτότητας. Η δημιουργία του, αν και επηρεασμένη από τον βαγκνερικό μουσικό δράμα και τη ρωσική σχολή, θεμελιώθηκε βαθιά στο δημοτικό τραγούδι, με αποκορύφωμα έργα όπως πέντε όπερες, τρεις συμφωνίες και κύκλους τραγουδιών. Μετά τις σπουδές του στη Βιέννη, επέστρεψε στην Ελλάδα το 1910, όπου δίδαξε στο Ωδείο Αθηνών, ενώ το 1919 και το 1926 ίδρυσε αντίστοιχα το Ελληνικό Ωδείο και το Εθνικό Ωδείο, φέρνοντας επανάσταση στη μουσική εκπαίδευση. Ένθερμος υποστηρικτής του δημοτικισμού, συνέδεσε τη μουσική με τη νεοελληνική ποίηση, ενώ εξελέγη μέλος της Ακαδημίας Αθηνών το 1945. Το τεράστιο παιδαγωγικό του έργο άφησε ανεξίτηλο στίγμα, με μαθητές του μεταξύ άλλων τη Μαρία Κάλλας, ενώ πέθανε το 1962, κηδευόμενος δημοσία δαπάνη ως εθνική μορφή.