Een selffulfilling prophecy (zelfvervullende voorspelling) is een voorspelling die zichzelf waarmaakt, een concept dat door socioloog Robert K. Merton werd gedefinieerd. Hoewel het thema al in de Griekse mythologie voorkomt, werd het beroemd door het pygmalion-effect uit 1966, waarin psycholoog Robert Rosenthal aantoonde dat de verwachtingen van leraren de prestaties van leerlingen daadwerkelijk verbeteren. In de klinische psychologie zien we dit bij depressie en angststoornissen, waar negatieve voorspellingen over de toekomst onbewust worden bevestigd door de gerichtheid op het negatieve. Ook in de economie werkt dit: een waarschuwing van een minister of een positief krantenbericht kan daadwerkelijk een recessie of een koersstijging veroorzaken, zoals ook blijkt bij een bankrun. Het tegenovergestelde is de self-defeating prophecy, en het hele mechanisme berust op het thomas-theorema: wanneer mensen situaties als werkelijk definiëren, hebben die situaties ook werkelijke gevolgen.