سازمان تأمین اجتماعی ایران، نخستین، قدیمی‌ترین و بزرگ‌ترین سازمان بیمه‌گر اجتماعی و درمانی در کشور است که به‌عنوان یک نهاد عمومی غیردولتی، بیمهٔ اجباری کارگران و حقوق‌بگیران و بیمهٔ اختیاری صاحبان حِرَف و مشاغل آزاد را بر عهده دارد. ریشه‌های این سازمان به سال ۱۳۰۲ و تصویب اولین قانون استخدامی در دوره رضا شاه بازمی‌گردد و نخستین گام عملی آن با تأسیس «صندوق احتیاط کارگران راه‌آهن» در سال ۱۳۰۹ برداشته شد. نقطهٔ عطف اصلی در تاریخ این نهاد، تصویب «قانون تأمین اجتماعی» در تیرماه ۱۳۵۴ بود که به‌طور رسمی ساختار امروزی سازمان را بنا نهاد، ضمن اینکه بیمه‌های اجتماعی روستاییان نیز در سال ۱۳۴۷ تصویب و سپس در سال ۱۳۵۴ به این سازمان ادغام شدند. پس از تغییرات گذرا در سال‌های ۱۳۵۵ و ۱۳۵۶ که سازمان را به «صندوق تأمین اجتماعی» تبدیل کرد، این نهاد در سال ۱۳۵۸ با مصوبه شورای انقلاب دوباره احیا شد و نام امروزی خود را تثبیت نمود. از نظر تشکیلاتی، ستاد مرکزی این سازمان با معاونت‌های تخصصی مانند «معاونت اقتصادی و برنامه‌ریزی»، مسئولیت برنامه‌ریزی کلان، مدیریت ذخائر و سرمایه‌گذاری، و راهبری سیستم‌های رایانه‌ای را بر عهده دارد و امروزه به‌عنوان بزرگ‌ترین نهاد بیمه‌ای، میلیون‌ها ایرانی را در حوزه‌های بازنشستگی، درمان و حمایت‌های اجتماعی تحت پوشش قرار می‌دهد.