Zjawisko (z gr. phainomenon – obserwowany) to w filozofii wszystko to, co dane jest w poznaniu zmysłowym – obrazy, dźwięki, czy zapachy. W starożytnej Grecji nauka (zwłaszcza astronomia) starała się „ratować zjawiska”, czyli tłumaczyć obserwowane fakty tak, by pasowały do przyjętych teorii (np. geocentrycznej). Galileusz twierdził z kolei, że zjawiska są jedynym przedmiotem nauki, a brytyjscy filozofowie XX wieku (Moore, Russell, Ayer) wprowadzili pojęcie sense data (danych zmysłowych), które po krytyce J. L. Austina w 1962 roku zastąpiono terminem qualia.

W filozofii zjawiska przeciwstawiano często nieobserwowalnej rzeczywistości (u Platona) lub „rzeczą samym w sobie” – tak jak u Kanta, gdzie stanowią one jedynie „rzecz dla nas”. Natomiast w fenomenologii (m.in. u Edmunda Husserla) fenomen rozumiany jest jako wszystko, co bezpośrednio jawi się podmiotowi, nie tylko dane zmysłowe, ale i treści wewnętrznych przeżyć. Od wieków pojęcie to ewoluuje, od starożytnych prób „ratowania” obserwacji przez filozofów analitycznych po współczesną dyskusję o naturze tego, co nam dane, pozostaje kluczowym zagadnieniem teorii poznania i filozofii nauki.