Sparta, de hoofdstad van Laconië op de Peloponnesos, was eeuwenlang een van de machtigste stadstaten van het oude Griekenland. In de 10e eeuw v.Chr. ontstond de stad door een synoikisme van vier Dorische dorpen, maar opvallend genoeg kreeg Sparta geen akropolis of stadsmuren, wat het karakter van de inwoners diepgaand vormde.

De Spartanen werden beroemd om hun uiterst harde en sobere opvoeding (de agoge), waarbij pasgeboren kinderen volgens de overlevering werden gekeurd en zwakke exemplaren van het Taygetusgebergte werden gegooid – moderne wetenschap spreekt echter meer over te vondeling leggen. Via systematische veroveringen in de 8e tot 5e eeuw v.Chr. maakte Sparta zich meester over Laconië, Messenië en een groot deel van de Peloponnesos, waarmee het de machtigste militaire staat werd. De macht kwam na de Peloponnesische Oorlog (eindigend in 405 v.Chr.) tot een hoogtepunt, maar de zware nederlaag bij de Slag bij Leuktra in 371 v.Chr. betekende het begin van een neergang; nadien degradeerde Sparta tot een provinciestad in de Romeinse tijd.