طرح پانزی یک کلاهبرداری مالی است که در آن، بازده سرمایه‌گذاران اولیه از پول سرمایه‌گذاران جدید پرداخت می‌شود و هیچ سود واقعی از یک کسب‌وکار وجود ندارد؛ به همین دلیل یکی از انواع کلاهبرداری‌های هرمی به شمار می‌رود. در ایران، نمونه برجسته آن شرکت «کوروش کمپانی» (کوروش پردازان آی‌سا) بود که در بهمن ۱۴۰۲ با تبلیغات گسترده و جلب اعتماد سلبریتی‌ها، بیش از ۱۲۰۰ میلیارد تومان کلاهبرداری کرد و مالک آن به آلمان متواری شد. نام این کلاهبرداری از شخصی به نام چارلز پونزی گرفته شده است که در دهه ۱۹۲۰ در بوستون آمریکا، با وعده دوبرابر کردن سرمایه در ۹۰ روز، تنها در هفت ماه از حدود ۳۰ هزار سرمایه‌گذار، بیش از ۸ میلیون دلار جمع‌آوری کرد. نمونه‌های تاریخی دیگری نیز وجود دارند؛ برای مثال در قرن نوزدهم، آدل اسپیتزدر در آلمان (۱۸۶۹) وعده سود ۱۰ درصدی ماهانه داد و سارا هاو در آمریکا (۱۸۷۸) با جذب بیش از ۱۲۰۰ مشتری، ۵۰۰ هزار دلار کلاهبرداری کرد. در قرن بیستم نیز ایوار کروگر (پادشاه کبریت سوئدی) و صندوق Equity Funding در دهه ۱۹۶۰ تا ۱۹۷۳ با استفاده از اسناد جعلی بیمه، این نوع فریب را در مقیاسی عظیم انجام دادند. در نهایت، تمام این طرح‌ها به دلیل ناتوانی در پرداخت سود مستمر، فروپاشیده و سرمایه‌گذاران را با خسارت‌های هنگفتی مواجه می‌کنند و بنیان‌گذاران آن‌ها معمولاً زندانی یا متواری می‌شوند.