Altruïsme of onbaatzuchtigheid is gedrag dat gemotiveerd wordt door de wens om een ander te bevoordelen, en deze term werd in 1851 geïntroduceerd door de Franse filosoof Auguste Comte. Het vormt de tegenhanger van egoïsme en omvat zowel het helpen van anderen zonder eigenbelang als een ethische leer die stelt dat mensen een morele plicht hebben om elkaar te helpen, zelfs ten koste van hun eigen voordelen.

Dit fenomeen is niet puur menselijk: zo trekken Aziatische olifanten samen aan een touw voor een beloning en adopteren chimpansees soms verweesde jongen, terwijl werkbijen hun hele energie steken in hun verwanten. In de evolutiebiologie speelt het een belangrijke rol: gedrag dat enkel nadelig is voor het dier zelf wordt uitgeselecteerd, maar wederkerigheid en genetische verwantschap maken altruïsme bij dieren mogelijk.

Bij de mens vormt het een uitzondering: individuen kunnen altruïsme tonen voor een hoger doel, en de oorzaak hiervan is waarschijnlijk meer sociaal dan genetisch. Sinds de jaren 1970 is altruïsme een belangrijk onderzoekstema geworden voor psychologen, sociologen, evolutionair biologen en experimentele economen, wat leidt tot verschillende invalshoeken en een levendige discussie over de biologische en culturele wortels van dit gedrag.