Getijde (waterbeweging)
Het getijde is de periodieke wisseling van de waterstand op Aarde, veroorzaakt door de zwaartekracht van de Maan en de Zon, en voor het eerst in 1687 door Isaac Newton verklaard. De theorie werd verder uitgewerkt door Daniel Bernoulli (1740, evenwichtsgetij) en Pierre-Simon Laplace (1776, dynamische theorie), terwijl later William Thomson (Lord Kelvin), George Darwin en Arthur Doodson cruciale bijdragen leverden aan analyse en voorspelling.
De uitwerking verschilt per plaats door factoren zoals waterdiepte en ligging ten opzichte van landmassa's, waardoor men dubbeldaags, enkeldaags en gemengd getij onderscheidt; ook luchtdruk en wind beïnvloeden de feitelijke waterstand. De stijging heet vloed (hoogwater) en de daling eb (laagwater), waarbij een maximale amplitude als springtij en een minimale als doodtij wordt benoemd.
Al in de oudheid waren getijden bekend – het oudste voorbeeld is een getijdenhaven te Lothal (India) – en Plinius de Oudere beschreef ze al in 77 n.Chr. De onjuiste theorieën van Galileo Galilei (1616) en René Descartes (1630) werden pas vervangen door Newtons zwaartekrachtmodel, dat tot op de dag van vandaag de basis blijft voor het begrijpen en het voorspellen van het tij.
Source: Getijde (waterbeweging) — Wikipedia · Summary by RollWiki AI · Language: Dutch
Hello from Cyprus ♥️