Bản vị vàng là chế độ tiền tệ mà giá trị đồng tiền được ấn định trực tiếp bằng hàm lượng vàng, và tổ chức phát hành cam kết sẵn sàng đổi tiền mặt lấy vàng khi có yêu cầu. Chế độ này được đánh giá cao vì ngăn chặn chính phủ in tiền tùy tiện, hạn chế lạm phát và khủng hoảng tín dụng, điển hình như cuộc hoang mang ở Hoa Kỳ năm 1819 do phát hành tiền giấy quá mức. Ngày nay, không quốc gia nào còn áp dụng bản vị vàng; thay vào đó, các nước dùng tiền pháp định (fiat money) do nhà nước phát hành và bắt buộc sử dụng, mặc dù một số định chế tài chính tư nhân vẫn giữ chế độ này. Vàng được chọn làm tiền tệ nhờ các đặc tính vượt trội: tinh khiết, không bị ăn mòn, dễ phân biệt, khối lượng riêng lớn (19,3 g/cm³) giúp dễ dàng phát hiện gian lận pha trộn, và nguồn cung ổn định qua nhiều thế kỷ. Từ thời Babylon cổ đại, vàng đã được dùng làm thước đo giá trị cho lương thực, và nghiệp vụ ngân hàng hiện đại bắt nguồn từ việc ký gửi vàng, với câu chuyện nổi tiếng "Eureka" của Archimedes minh chứng cho việc kiểm tra độ tinh khiết của vàng. Mặc dù không còn được sử dụng rộng rãi, bản vị vàng vẫn được coi là biểu tượng của sự ổn định tiền tệ, giúp bảo toàn giá trị tài sản và hạn chế sự bành trướng tín dụng.