تورم مواد غذایی در ایران

ایران در دهه اخیر با تورم شدید مواد غذایی مواجه بوده که ریشه در چالش‌های اقلیمی و آبی، سوءمدیریت و نفوذ نهادهای نظامی مانند سپاه در اقتصاد کشاورزی دارد؛ بر اساس گزارش آوریل ۲۰۲۵ بانک جهانی، ایران با نرخ تورم غذایی ۴۰.۸ درصد در جایگاه دوم جهان قرار گرفت. این بحران در سال ۲۰۲۵ به اوج رسید و تورم مواد غذایی در سپتامبر به ۵۷.۹ درصد رسید و قیمت سیب‌زمینی بیش از ۱۰۰ درصد رشد کرد که خطر قحطی و ناآرامی‌های اجتماعی را مطرح ساخت. فشار این گرانی‌ها بر دهک‌های پایین بسیار شدیدتر است؛ دهک کم‌درآمد تورم سالانه ۴۱.۷ درصد را تجربه می‌کند و حدود ۴۲ درصد از هزینه‌هایش صرف خوراک می‌شود، در حالی که دهک بالا فقط ۲۱ درصد خرج غذا می‌کند. مقایسه بلندمدت نشان می‌دهد که از سال ۲۰۱۴ قیمت نان ۳.۴ برابر، برنج ۲.۱۱ برابر و سیب‌زمینی ۳ برابر شده، اما متوسط حقوق تنها ۳۳ درصد رشد داشته و ارزش ریال در ۲۰۲۲-۲۰۲۳ نصف شده است. در نتیجه، نزدیک به یک‌چهارم جمعیت در مناطق فقیرنشین با ناامنی غذایی مواجه‌اند و وزارت بهداشت در آذر ۱۴۰۴ درباره تهدید جدی سلامت تغذیه‌ای هشدار داده و بدون اصلاحات ساختاری، این وضعیت امنیت اقتصادی و ثبات اجتماعی کشور را تهدید می‌کند.