کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ یک عملیات مشترک آمریکا و بریتانیا (پروژه آژاکس) به رهبری سازمان سیا بود که برای سرنگونی نخست‌وزیر منتخب و محبوب محمد مصدق انجام شد و به تحکیم حکمرانی محمدرضا پهلوی انجامید. زمینه‌ی این کودتا به ملی‌سازی صنعت نفت ایران در سال ۱۳۳۰ باز می‌گشت؛ مصدق پس از شکست مذاکرات با شرکت انگلیسی نفت (بی‌پی)، خواستار توزیع عادلانه‌ی منافع نفتی شد و بریتانیا نیز با اعمال تحریم اقتصادی و شکایت به دادگاه لاهه فشار خود را آغاز کرد. در حالی که هری ترومن رئیس‌جمهور آمریکا مخالف این مداخله بود، دواهیت آیزنهاور در سال ۱۹۵۳ با عملیات هماهنگ سیا، تحت هدایت کرمیت روزولت، موافقت کرد. پس از چندین تلاش ناموفق برای جلب حمایت شاه، مأموران سیا با کمک روحانیان برجسته‌ای مانند آیبوالقاسم کاشانی و برادران رشیدیان، با نفوذ در نظامیان شاهنشاهی، توانستند تهران را به تصرف خود درآورند و مصدق را در ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ برکنار کنند. پیامد این کودتا نه‌تنها انحصار غرب در نفت ایران را بازسازی کرد، بلکه قدرت شاه را به یک دیکتاتوری مطلقه تبدیل نمود و خشم و نارضایتی گسترده‌ای را رقم زد که زمینه‌ساز جنبش‌های بزرگ سیاسی بعدی در ایران شد.