Ο πατέρας αποτελεί τον αρσενικό γονέα ενός παιδιού, διατηρώντας παράλληλα γονική, νομική και κοινωνική σχέση, με αντίστοιχα δικαιώματα και υποχρεώσεις. Ο φυσικός (βιολογικός) πατέρας είναι ο γενετικός άνδρας που συμμετέχει στη σύλληψη, ενώ μπορεί να έχει νομικές υποχρεώσεις, όπως η οικονομική στήριξη, ακόμη κι αν δεν μεγάλωσε το παιδί. Ένας υποτιθέμενος πατέρας είναι εκείνος του οποίου η βιολογική σχέση δεν έχει ακόμη αποδειχθεί, ενώ ο πατπρς (ή πατρυιός), ως σύζυγος της μητέρας, γενικά δεν αποκτά τα νόμιά γονικά δικαιώματα. Ένα ιδιαίτερο βιολογικό στοιχείο είναι ότι οι φυσικοί πατέρες καθορίζουν το φύλο του παιδιού, καθώς το σπερματοζωάριο φέρει είτε το χρωμόσωμα X (θηλωμένο) είτε το Υ (αρσικό). Τέλος, οι τρυφεροί όροι όπως «μπαμπάς» και «παπασίτα» χρησιμοποιούνται ευρύτερα, ενώ ένα άνδρας που λειτουργεί ως πρότυπο ρόλου για τα παιδιά ονομάζεται «φιγουρά του πατέρα».