Đường cao tốc

Đường cao tốc (Đường có kiểm soát lối ra vào)

Đường cao tốc là loại xa lộ được thiết kế đặc biệt cho xe cộ lưu thông tốc độ cao với lối ra vào có kiểm soát, được biết đến với nhiều tên gọi khác nhau trên thế giới như Autobahn (Đức), autopista (Tây Ban Nha), motorway (Anh) hay freeway (Mỹ). Trong khi hầu hết các quốc gia đặt tên theo công năng dành cho ô tô thì Trung Quốc, Nhật Bản và Việt Nam lại nhấn mạnh yếu tố "cao tốc" (tốc độ cao) trong tên gọi, như tiếng Việt thường gọi tắt là "đường cao tốc" hay "cao tốc".

Đặc điểm nổi bật của đường cao tốc là không có giao cắt đồng mức với đường khác, hai chiều được tách biệt bằng dải phân cách, và xe vào/ra thông qua các làn tách và nhập. Lịch sử phát triển bắt đầu từ năm 1908 với Long Island Motor Parkway (Mỹ), sau đó là hệ thống Reichsautobahn của Đức sau Thế chiến I, tiếp nối bởi Ý năm 1925, Bắc Mỹ năm 1940 và Anh Quốc chỉ đến giữa thập niên 1950 mới có motorway đầu tiên. Ngày nay, hầu hết các quốc gia tiên tiến đều sở hữu mạng lưới đường cao tốc rộng lớn, thường được đánh số tuyến quốc gia hoặc quốc tế (như tuyến E châu Âu). Điều quan trọng là đường cao tốc chỉ dành riêng cho ô tô (một số nơi cho phép xe máy), nghiêm cấm người đi bộ và xe thô sơ, và theo Công ước Viên về biển báo đường bộ, chúng được xây dựng với các quy chuẩn nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn và lưu thông không bị gián đoạn. Nhờ đó, đường cao tốc đã trở thành xương sống của giao thông hiện đại, kết nối các đô thị và vùng miền trong mọi quốc gia.