Hoogezand (Gronings: Hogezaand) is een plaats in de gemeente Midden-Groningen in de Nederlandse provincie Groningen en vormt het westelijke deel van het dubbeldorp Hoogezand-Sappemeer. De plaats is ontstaan als veenkolonie langs het oude Winschoterdiep, waarvan de aanleg in 1618 het 'Hooge Sandt' bereikte, verwijzend naar een hooggelegen zandplek in het veen. Na de vervening groeide Hoogezand in de 19e eeuw sterk dankzij scheepsbouw, jeneverbranderijen en aardappelmeelfabrieken, waardoor het het oorspronkelijk grotere Sappemeer voorbijstreefde. Tegenwoordig is het met 22.080 inwoners (2023) veruit de grootste woonplaats van de gemeente Midden-Groningen, waar het sinds 2018 deel van uitmaakt; daarvoor vormde het vanaf 1811 een eigen gemeente en was het van 1949 tot 2018 verbonden met Sappemeer. De plaats ligt ten zuiden van het nieuwe Winschoterdiep en de A7, en heeft een spoorwegstation aan de lijn Groningen-Leer.