Een kroonprins of kroonprinses is de rechtmatige troonopvolger in een erfelijke monarchie; traditioneel was dit de oudste zoon, maar in de 21e eeuw geldt in de meeste Europese monarchieën het absolute eerstgeboorterecht, waardoor het oudste kind, dochter of zoon, de troonopvolger is. In veel landen draagt deze erfgenaam een specifieke titel, zoals prins(es) van Oranje in Nederland, prins(es) van Wales in het Verenigd Koninkrijk, prins(es) van Asturië in Spanje en hertog(in) van Brabant in België. Als de monarch geen directe nakomelingen heeft, spreekt men van een 'vermoedelijke troonopvolger', zoals koning Albert II van België, die deze positie verliest zodra er een rechtmatige erfgenaam wordt geboren. Het woord 'kroonprinses' kan naast een vrouwelijke erfgenaam ook de echtgenote van een kroonprins aanduiden, en historisch gezien gebruikten landen zoals Frankrijk ('dauphin') en het Heilige Roomse Rijk ('keurprins') hun eigen benamingen. Een historisch voorbeeld is Victor Emmanuel van Savoye (1937-2024), zoon van de laatste koning van Italië, die de titel 'prins van Napels' droeg.