Leerdam is een stad en voormalige gemeente die sinds 1 januari 2019 onderdeel uitmaakt van de gemeente Vijfheerenlanden in de Nederlandse provincie Utrecht, en met ruim 19.000 inwoners is het de grootste plaats binnen die gemeente. De historie van de stad gaat terug tot 1143, maar de cruciale stadsrechten werden tweemaal verleend: eerst in 1382 door Otto van Arkel en opnieuw in 1407 door Willem VI van Holland. Na de Arkelse Oorlogen viel het gebied aan het huis Egmont en uiteindelijk aan het huis van Oranje-Nassau, waardoor Leerdam een sterke graaflijke band kreeg. De stad bloeide industrieel op vanaf de 18e eeuw, met name dankzij de glasblazerij die in 1765 werd opgericht door de zonen van Anthony Pelgrim, een traditie die Leerdam tot op de dag van vandaag wereldwijd bekend maakt als glasstad. Cultuurhistorisch zijn de Grote Kerk, het 18e-eeuwse Hofje van Mevrouw Van Aerden en de overblijfselen van de Zuidwal stadsmuren bewaard gebleven, terwijl het oorspronkelijke kasteel in 1574 compleet door de Spanjaarden werd verwoest. In bestuurlijk opzicht groeide Leerdam in 1986 door fusies met Schoonrewoerd en Kedichem, om later in 2019 definitief op te gaan in Vijfheerenlanden, waarmee de overstap van Zuid-Holland naar Utrecht werd gemaakt.