Cách mạng tháng Tám (hay Tổng khởi nghĩa tháng Tám) là sự kiện lịch sử trọng đại diễn ra vào tháng 8/1945, khi lực lượng Việt Minh do Đảng Cộng sản Đông Dương lãnh đạo đã phát động khởi nghĩa giành chính quyền từ tay phát xít Nhật và chính phủ bù nhìn Đế quốc Việt Nam, buộc vua Bảo Đại phải thoái vị. Cuộc cách mạng diễn ra nhanh chóng và chủ yếu trong hòa bình, chỉ trong vòng 10 ngày đã thiết lập được chính quyền trên toàn quốc (muộn nhất là ngày 28/8), dù có một số địa phương như Hà Giang, Lạng Sơn bị quân Tưởng Giới Thạch hoặc các đảng phái khác tạm thời chiếm giữ. Thành công rực rỡ của cách mạng được đánh dấu bằng sự kiện ngày 2/9/1945, khi Chủ tịch Hồ Chí Minh đọc bản Tuyên ngôn Độc lập, khai sinh nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa và chấm dứt chế độ quân chủ chuyên chế kéo dài 2.000 năm. Bối cảnh của cuộc cách mạng nằm trong giai đoạn cuối Thế chiến thứ hai, khi Nhật Bản chiếm Đông Dương từ năm 1940, và Việt Minh được thành lập vào tháng 5/1941 dưới sự lãnh đạo của Hồ Chí Minh. Điều thú vị là trong bài thơ "Lịch sử nước ta" viết năm 1941, Hồ Chí Minh đã dự đoán chính xác năm 1945 là mốc Việt Nam giành độc lập, và điều này đã trở thành hiện thực.