Wanda Traczyk-Stawska (ps. „Pączek”, „Atma”) była polską psycholożką, nauczycielką i wybitną działaczką społeczną, która przeszła do historii jako jedna z najbardziej rozpoznawalnych uczestniczek powstania warszawskiego. Urodzona w 1927 roku w Warszawie, podczas okupacji działała w Szarych Szeregach, a w 1944 roku walczyła jako strzelczyni i łączniczka Armii Krajowej m.in. w Śródmieściu i o utrzymanie elektrowni, gdzie została ciężko ranna, a po kapitulacji trafiła do niemieckich obozów jenieckich.

Po wojnie ukończyła psychologię na Uniwersytecie Warszawskim i przez wiele lat pracowała jako nauczycielka w szkołach specjalnych. Poświęciła się jednak przede wszystkim pamięci o poległych: była inicjatorką opieki nad Cmentarzem Powstańców Warszawy oraz współautorką ustanowienia przez Sejm w 2015 roku Dnia Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy (obchodzonego 2 października). W ostatnich latach życia zyskała wielki autorytet jako głośna głos obywatelski – protestowała m.in. przeciwko zaostrzeniu prawa aborcyjnego i apelowała o przestrzeganie konstytucji oraz współpracę z Niemcami na rzecz wsparcia dla broniącej się Ukrainy. Była ostatnią żyjącą członkinią swojego oddziału powstańczego, a jej życiorys uhonowano w filmach dokumentalnych oraz w Pałacu Kultury, będąc symbolem niezłomności i społecznego zaangażowania do końca swoich dni (zmarła w 2026 roku).Wanda Traczyk-Stawska (ps. „Pączek”) była polską psycholożką, nauczycielką i jedną z ostatnich żyjących bohaterek powstania warszawskiego. Urodzona w 1927 roku w Warszawie, już od 1942 roku działała w Szarych Szeregach, a w czasie powstania w 1944 roku walczyła jako strzelczyni i łączniczka, biorąc udział w ciężkich walkach o Śródmieście, Powiśle i elektrownię, gdzie została ciężko ranna. Po wojnie trafiła do niewoli niemieckiej, a po powrocie do Polski ukończyła studia psychologiczne i poświęciła się pracy z dziećmi wymagającymi wsparcia. Społecznie zasłynęła jako wieloletnia opiekunka Cmentarza Powstańców Warszawy oraz współinicjatorka ustanowienia w 2015 roku Dnia Pamięci o Cywilnej Ludności Powstańczej Warszawy. W ostatnich latach życia pozostawała wyrazistym głosem obywatelskim, apelując w 2023 roku o przestrzeganie konstytucji i wsparcie dla walczącej Ukrainy, a także protestując przeciwko zmianom prawa aborcji. Do końca swego życia (zmarła w 2026 roku) cieszyła się wielkim szacunkiem jako żyjące źródło pamięci o bohaterach, upamiętniona licznymi filmami dokumentalnymi.