Ο Α΄μηχανικός (ή πρώτος μηχανικός) αποτελεί τον ανώτερο υπεύθυνο για τη συντήρηση και την ομαλή λειτουργία των κύριων μηχανών, των βοηθητικών μηχανημάτων και του λέβητα ενός πλοίου. Κατά την ανάληψη της υπηρεσίας, επιθεωρεί τις εγκαταστάσεις, καταμετρά τα καύσιμα και συντάσσει πρωτόκολλο παράδοσης-παραλαβής, το οποίο υπογράφεται και από τον αξιωματικό που παραδίδει τη θέση. Είναι υποχρεωμένος να βρίσκεται στο μηχανοστάσιο κατά τον είσπλου και έκπλου σε λιμάνια, διώρυγες και διαύλους, καθώς και σε κάθε κρίσιμη περίσταση, ενώ παράλληλα κατανέμει το προσωπικό μηχανής στις φυλακές και τις διάφορες εργασίες. Φροντίζει για την πρόληψη διαρροών ή πυρκαγιάς και την εκτέλεση των απαραίτητων μηχανικών επισκευών από το πλήρωμα. Τέλος, τηρεί το ημερολόγιο μηχανής και το βιβλίο πετρελαίου της σημαίας του πλοίου, καταγράφοντας την κατάσταση, τη λειτουργία και την κατανάλωση καυσίμων, διασφαλίζοντας έτσι την ασφάλεια και την αποδοτικότητα του σκάφους σε όλη τη διάρκεια του ταξιδιού.