ทักษิณ ชินวัตร ดำรงตำแหน่งนายกรัฐมนตรีไทยคนที่ 23 ระหว่าง พ.ศ. 2544–2549 และชนะการเลือกตั้งสองครั้งติดต่อกัน โดยเริ่มนโยบายฟื้นฟูเศรษฐกิจจากรากฐานล่าง เช่น โครงการ “หนึ่งตำบล หนึ่งผลิตภัณฑ์” กองทุนหมู่บ้าน และการพักชำระหนี้เกษตรกร ซึ่งช่วยลดความยากจนในชนบทและสร้างฐานเสียงที่แข็งแกร่งจากประชาชนท้องถิ่น

นโยบายที่โดดเด่นที่สุดคือ “30 บาท รักษาทุกโรค” ซึ่งขยายการเข้าถึงสาธารณสุขจาก 76% เป็น 96% ของประชากร แม้ถูกวิพากษ์เรื่องคุณภาพการบริการ แต่ยังคงได้รับความนิยมในชนบท และยังนำไปสู่การสนับสนุนยาต้านรีโทรไวรัสราคาถูก รวมถึงการขึ้นทะเบียนแรงงานต่างด้าวราว 2.3 ล้านคนให้เข้าถึงระบบสุขภาพและได้รับความคุ้มครอง

ในด้านการลงทุน เขานำการแปรรูป ปตท. เข้าตลาดหลักทรัพย์ ซึ่งถูกโจมตีว่า “นำสมบัติชาติไปขายชาติ” แต่ก็ช่วยให้ตลาดหุ้นไทยฟื้นตัวหลังซบเซา และ ปตท. กลับส่งเงินเข้าราคลังได้เพิ่มขึ้น

อย่างไรก็ตาม รัฐบาลของเขาถูกกล่าวหาว่าเป็น “เผด็จการสภา” มีเรื่องทุจริต ขัดแย้งผลประโยชน์ ละเมิดสิทธิมนุษยชน และจำกัดเสรีภาพสื่อ สร้างความขัดแย้งทางการเมืองจนกลายเป็นเหตุปัจจัยสำคัญของวิกฤตการปิดอำนาจในกลางปี พ.ศ. 2549 และเป็นจุดเริ่มต้นของความตึงเคียดที่ยืดเยื้อยาวนานในสังคมไทย